Trismus çenenin değişik nedenlerle açılamamasıdır. Çene kilitlenmesi (Lockjaw) başka bir antitedir.
En sık nedenler:
1. Pericoronitis: Üçüncü molar diş çevresindeki yumuşak dokuların inflamasyonudur. En sık 17-24 yaşları arasında görülür. Genç erişkinlerde yarı gömülü haldeki dişlerde sık görülür. 20 yaş dişlerinin etrafındaki dokuların bakterilerle enfekte olmasıyla gelişir. Oral hijyenin bozuk olması ve mekanik travmalar hazırlayıcı nedenlerdir. Aslında bir kısmı gömülü bir diş çevresinin de yeterli fırçalanması oldukça güçtür. Diş çevresinde ağrı, lokalize ödem, pürülan akıntı ve kötü koku gibi yakınmalar irrigasyonla tedavi edilebilir. Yutma güçlüğü, LAP gelişmesi, ateş, ağız açma güçlüğü, fasial selülit ve enfeksiyon hali majör semptomlardır ve antibiyotik tedavisi gerektirir. Ağır vakalarda hospitalize edilerek iv tedavi gerekebilir. Medikal tedaviye 1 hafta içinde yanıt verir. Akut dönem geçince 20 yaş dişinin çekilmesi önerilir. Enfekte dönemde çekilmesi durumunda enfeksiyon derin boyun alanlarına yayılabilir. Diş tam olarak çıkması veya dişin çekilmesiyle sorun tam olarak düzelecektir.[2]
2. Çiğneme kaslarının iltihabı: Genellikle mandibuler 3. molar dişin ekstraksiyonu soncunda komplikasyon olarak meydana gelir ve 10-14 günde düzelir. Çiğneme güçlüğü ve ağız hijyeninde bozulma oluşturur. Sıcak uygulama, sıcak tuzlu suyla irrigasyon semptomları rahatlatıcı olabilir.
3. Peritonsiller abse: Tonsillit komplikasyonu olarak boğaz ağrısı, disfaji ve yüksek ateşle seyreder. Sıklıkla streptokoklar, stafilokoklar ve hemofilus influenza etkendir. Cerrahi drenaj ve beta laktam antibiyotiklerle tedavi edilebilir.[3]
4. Temporomandibuler eklem hastalıkları: Mandibuler kemiğin kondili ile glenoid fossa arasında tek örneği olan özel bir eklem yapısıdır. Eklemin ankilozları, artritleri, travmaları, dislokasyonları, gelişimsel anomalileri neoplazmları gibi hastalıkları olabilir.
5. İlaçlar:
a. Psikoaktif ilaçlar; Özellikle semisentetik bir amfatamin olan methylene-dioxy-methamphetamine (ecstasy) kısa süreli çiğneme kaslarında kasılma ve trismus tablosu oluşturur.[1] İlaç normalde posttravmatik stres bozukluklarında psikostimulan olarak kullanılır.
6. Akut osteomyelit: Kemik ve/veya kemik iliğinin efeksiyonudur. Enfeksiyon kan yoluyla, selüliti takiben, penetran travmalar, mandibula cerrahisi veya kanal tedavisi sonucunda gelişebilir.[4] Kan yoluyla oluşan osteomyelitlerde en sık etken S.aureustur.[5] İmmündepresanlarda, iv ilaç bağımlılarında enterobakter türleri ön planda yer alır.[6] Etken mikroorganizmalar yaşa göre farklılık gösterir;
a. 4 ayın altındaki yenidoğanlarda en sık grup B streptekok olmak üzere, S.aureus, enterobakter türleri, grup A streptekok türleri etkendir.
b. 4 ay 4 yaş arasındaki çocuklarda S.aureus, grup A streptekok, H.influenza, enterobakterler türleri.
c. 4 yaşın üzerindeki çocuklarda ve adölesan yaşında %80 S.aureus, geri kalan olgularda diğer organizmalar etkendir.
d. Erişkin yaşta S.aureus, nadiren de enterobakter ve streptekok türleri etkendir.
7. Temporamandibuler eklemin ankilozları: Enfeksiyon veya travma sonucunda eklemlerin tam veya kısmi hareketsizleşmesi halidir. Eklem dışı dokuların etkilenmesiyle oluşan hareket kısıtlılığı false ankiloz olarak adlandırılırken, eklem iç yapılarının etkilenmesi true ankiloz olarak adlandırılır.
8. Kondiler travmalar ve frakürler.
9. Gaucher hastalığı: Philip Gaucher tarafından tanımlanan OR geçişli en sık lizozomal depo hastalığıdır.[7] Glukoserebrosidaz (asit beta-glikozidaz) enziminin eksikliği nedeniyle, dalak, karaciğer, böbrek, akciğer, beyin ve kemik iliğinde yağlı bir madde olan glukoserebrosit birikimiyle gelişir. Hepatosplenomegali, ciddi nörolojik komplikasyonlar, iskelet sistemini tutan ağrılı bozukluklar, anemi, trombositopeni, sklerelarda sarı yağlı madde birikimiyle seyreder. Üç tipi vardır;
a. Tip 1, çocukluk veya ergenlik döneminde görülür, nörolojik problemler pek yoktur, anemi ve trombositopeni bulguları klinik tabloya hakimdir.
b. Tip 2, ilk 6 ay içinde görülür ve ağır nörolojik bulgular sergiler. Genellikle 2 yaşına gelmeden kaybedilir.
c. Tip 3, çocukluk yaşlarında veya erişkin hayatın herhangi bir döneminde görülür, kronik nöropatik formudur. Tip 2 gibidir ancak çok yavaş seyirlidir. İyi bir bakımla 15-20 yıl yaşam imkanı verir.
Tedavisinde eksik enzimin yerine konması, kemik iliği transplantasyonu, KC transplantasyonu, bozulan eklemlerin onarılması veya protez uygulamaları gibi yaklaşımlar uygulanır.
10. Lokal anestezi uygulaması
11. Medial pterigoid kas içine ejeksiyon
12. Oral submuköz fibrozis
13. Baş boyun bölgesine radyasyon tedavisi: Mukozit, kas ve eklem yumuşak dokularında fibrozis vb ile trismus gelişebilir.
14. Tetanus: Anaerob gram pozitif bakterilerden Clostridium tetani tarafından üretilen bir nörotoksin olan tetanospasmin etkisiyle kaslardaki spazm sonucu, kilitli çene şeklinde klinik tablo oluşturur. Kontamine yaralanmalar dikkatle incelenmeli, proflaktik aşılamaya önem verilmelidir.[
15. Malign hipertermi: Genellikle genel anestezi için kullanılan ilaçlara bağlı gelişir. Hemen bütün gaz anestetikler, süksinil kolin gibi nöromuskuler blok yapıcı ilaçlar malign hipertermi etkenidir. İskelet kaslarında oksidatif metabolizmayı artırarak vucudun oksijen ihtiyacı artar. İyi bir oksijenizasyonla, biriken karbondioksidin uzaklaştırılması ve vucut ısısının kontrol edilmesiyle, dolaşım yetmezliği sonucunda exitus gelişmesi engellenebilir.
16. Malign otitis eksterna: DKY ve TME eklem arasındaki sıkı komşuluk nedeniyle, DKY'da gelişen ve osteomyelite dönüşen ciddi enfeksiyonlarda tabloya çiğneme kaslarının katılması, eklem bozuklukları gibi haller nedeniyle trismus gelişebilir.
REFERANSLAR
- http://www.merck.com/mmpe/sec15/ch198/ch198k.html?qt=amphetamine&alt=sh
- CA Bartzokas and GW Smith, ed (1998). Managing Infections: Decision-making Options in Clinical Practice. Informa Health Care. p. 157. ISBN 1859961711. http://books.google.com/books?id=vgKhmcrOOp4C&pg=PA157&dq=Pericoronitis&sig=gM6-Vb-6dHpq4Av2H1w_jA1Orew. Retrieved on 2008-05-31.
- http://www.aafp.org/afp/20020101/93.html
- ^ a b c d e f g h i j k Kumar, Vinay; Abbas, Abul K.; Fausto, Nelson; & Mitchell, Richard N. (2007). Robbins Basic Pathology (8th ed.). Saunders Elsevier. pp. 810-811 ISBN 978-1-4160-2973-1
- http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gale_Encyclopedia_of_Medicine&action=edit&redlink=1
- Carek, P.J.; L.M. Dickerson; J.L. Sack (2001-06-15). "Diagnosis and management of osteomyelitis.". Am Fam Physician 63 (12): 2413-20
- Gaucher PCE. De l'epithelioma primitif de la rate, hypertrophie idiopathique de la rate sans leucemie. Academic thesis, Paris, France, 1882.
- "Tetanus". CDC Pink Book. http://www.cdc.gov/vaccines/pubs/pinkbook/downloads/tetanus.pdf. Retrieved on 2007-01-26.
--
Dr. Mustafa Asım ŞAFAK
0 532 361 18 90
http://masafak.tripod.com